Η οικονομική και πολιτική επέλαση του μετριοπαθούς Ισλάμ

Το πανίσχυρο κίνημα του Τούρκου ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν.

Με … ένα πόδι στη Θράκη το πολιτικό Ισλάμ και η ελληνική κυβέρνηση σε ρόλο θεατή !

Η οικονομική και πολιτική επέλαση του μετριοπαθούς Ισλάμ

 

του Βαγγέλη Σ. Τριάντη

Πανεπιστήμια, τράπεζες, επιχειρήσεις, συγκρότημα μέσων μαζικής ενημέρωσης, εκδοτικοί οίκοι, σχολεία. Το θρησκευτικό κίνημα του Τούρκου ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν θυμίζει περισσότερο πολυεθνικό όμιλο επιχειρήσεων, παρά θρησκευτικό κίνημα. Με κεφάλαια τα οποία εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 28 δις δολάρια και με τις ευλογίες της τουρκικής κυβέρνησης αλλά και προσωπικά του πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν, ο ιμάμης έχει κατορθώσει να δημιουργήσει ένα πανίσχυρο δίκτυο, το οποίο εκτείνεται σε περισσότερες από εκατό χώρες παγκοσμίως.

 

Τα τελευταία χρόνια, δε, έχει κατορθώσει να διεισδύσει και στην ελληνική επικράτεια, καθώς από το 2006 λειτουργούν στη Θράκη δύο από τα εκατοντάδες ανά τον κόσμο σχολεία του κινήματος, τα οποία λειτουργούν ως «φυτώριο» ανάδειξης λαμπρών επιστημόνων με ισχυρά διαμορφωμένη, όμως, ισλαμική συνείδηση, ιδιαίτερα χρήσιμη για το… «turkish dream», αυτό, δηλαδή, της ανάδειξης της Τουρκίας σε προστάτιδα όλων των χωρών του Ισλάμ. Άλλωστε, μόνο τυχαία δεν ήταν η προ ολίγων μηνών επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, κ. Αχμέτ Νταβούτογλου, στη Θράκη, όπως και οι συνεχείς επισκέψεις Τούρκων αξιωματούχων σε διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις που οργανώνονται στην ελληνική ακριτική περιοχή.

 

Το κίνημα Γκιουλέν ουσιαστικά πρεσβεύει το «μετριοπαθές» Ισλάμ, το οποίο, ωστόσο, δεν απορρίπτει το δυτικό τρόπο σκέψης. Όπως επισημαίνει στα «Επίκαιρα» ο αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και επικεφαλής του Κέντρου Μεσογεια­κών και Μεσανατολικών Σπουδών (ΚΕΜΜΙΣ) κ. Σωτήρης Ρούσσος, «το κίνημα των Γκιουλέν κηρύσσει την πίστη στις ηθικές αρχές του Ισλάμ, την αφοσίωση στην τουρκική ταυτότητα, την πίστη στην ελεύθερη οικονομία και τη σύζευξη όλων αυτών με την επιστήμη και την τεχνολογία».

 

Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, το ότι οι φοιτούντες στα «μαργαριτάρια» του κινήματος, τα σχολεία Γκιουλέν, εκτός από τις πνευματικές και ιδεολογικές αρχές του κινήματος, λαμβάνουν υψηλού επιπέδου μόρφωση, στα πρότυπα του σύγχρονου δυτικού κόσμου. Για το λόγο αυτό, σε πολλά από τα σχολεία αυτά φοιτούν ακόμη και χριστιανοί, στο ποσοστό, βέβαια, εκείνο που επιτρέπουν οι ιδεολογικές κατευθύνσεις του κινήματος. Ήδη αρκετοί από τους απόφοιτους των σχολείων αυτών σταδιοδρομούν σε υψηλόβαθμες θέσεις του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στη γείτονα –πάντοτε με τις ευλογίες του κυβερνώντος κόμματος, ΑΚΡ…–, ενώ αντίστοιχη σταδιοδρομία ακολουθούν οι απόφοιτοί τους και σε άλλες χώρες, κυρίως, όμως, στον ιδιωτικό τομέα. Απώτερος στόχος των σχολείων αυτών είναι η δημιουργία φιλοτουρκικών και φιλοϊσλαμικών ελίτ ανά τον κόσμο, στην υπηρεσία της «μητέρας Τουρκίας» και του ευρύτερου ρόλου που αυτή επιθυμεί να διαδραματίσει στο γεωπολιτικό στερέωμα.

 

Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα από το τηλεγράφημα του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, Τζέιμς Τζέφρι, στις 21 Μαρτίου του 2009, το οποίο ήρθε στο φως της δημοσιότητας μετά τις αποκαλύψεις του ιστότοπου WikiLeaks και αναφέρεται στο ρόλο του κινήματος Γκιουλέν. Μεταξύ άλλων, ο Αμερικανός πρέσβης γράφει ότι το κίνημα Γκιουλέν «δίνει έμφαση στην ισλαμοτουρκική κουλτούρα και στη διαμόρφωση φιλοτουρκικών ελίτ στις χώρες στις οποίες λειτουργούν τα σχολεία του».

 

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι η γείτονα έχει κατορθώσει κάτι που σε πολλούς φαντάζει ακατόρθωτο: τη δημιουργία ενός παγκόσμιου φιλοτουρκικού δικτύου επιστημόνων και επιχειρηματιών, με ισχυρά διαμορφωμένη ισλαμική συνείδηση και με πρόσβαση στις ελίτ παγκοσμίως, το οποίο μπορεί στο μέλλον να αποβεί μοιραίο για τα εθνικά συμφέροντα των χωρών στα οποία κατοικούν μουσουλμανικοί πληθυσμοί – πολλώ δε μάλλον για την Ελλάδα, με δεδομένη την ύπαρξη ισχυρού μουσουλμανικού στοιχείου στη Θράκη αλλά και τις χρόνιες επιδιώ­ξεις της γείτονος να την παρουσιάσει ως αμιγώς… τουρκική.

 

Το αναφέρει, άλλωστε, χαρακτη­ριστικά και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών στο κατεξοχήν έργο του, Το στρατηγικό βάθος – Η διεθνής θέση της Τουρκίας, στο οποίο συμπυκνώνεται όλο το δόγμα της τουρκικής εξωτερικής πολίτικής. «Κοινωνίες με ριζικά αποδυναμωμένη και φθαρμένη εθνική συνείδηση δεν έχουν πεδίο στρατηγικής λογικής, θέτουν σε κίνδυνο την ιστορική τους ύπαρξη, περιθωριο­ποιούνται στη διεθνή σκακιέρα», τονίζει ο κ. Νταβούτογλου, την ίδια ώρα που τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα όχι μόνο δεν προάγεται η καλλιέργεια εθνικής συνείδησης, απεναντίας προτιμάται η «στρογγυλοποίηση» των… ενοχλητικών γωνιών της ιστορίας, στο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής προσέγγισης που εγκαινίασε ο σημερινός πρωθυπουργός, εν έτει 1998, με τον τότε ομόλογό του, υπουργό Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ – με τη μόνη διαφορά ότι η προσέγγιση αυτή ουδέποτε υπήρξε αμοιβαία, μια και κάτι τέτοιο θα ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τις επιδιώξεις της γείτονος ως «προστάτιδας» των χωρών του Ισλάμ…

 

Γι’ αυτό και τα σχολεία Γκιουλέν δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για την τουρκική εξωτερική πολιτική, με την οποία μπορεί να μην συνδέονται οργανικά, αλλά σίγουρα γονιμοποιούν, αν όχι… προλειαίνουν το κοινωνικό έδαφος των χωρών όπου εγκαθίστανται. Όπως επισημαίνει ο κ. Ρούσσος, «τα σχολεία αυτά, με την έννοια της πολιτιστικής εκπαιδευτικής παρέμβασης, δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για την τουρκική πολιτική, αν και δεν συνδέονται μαζί της οργανικά».

 

28 δις δολάρια κεφάλαια!

Εντύπωση, όμως, προκαλεί το εύρος των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του κινήματος Γκιουλέν, το οποίο δεν περιορίζεται στην απλή λειτουργία… σχολείων. Με πάνω από έξι εκατομμύρια πιστούς ανά τον κόσμο και με κύριο μοχλό επέκτασης το ισλαμικό «finance», το κίνημα έχει κατορθώσει να διαχειρίζεται κεφάλαια, τα οποία, όπως επισημαίνει στα «Επίκαιρα» ο οικονομολόγος και συγγραφέας του βιβλίου Συσσώρευση κεφαλαίου στην Τουρκία την εποχή της παγκοσμιοποίη­σης, κ. Γιώργος Κωνσταντινίδης, «σήμερα εκτιμώνται κοντά στα 28 δις ευρώ, όταν, με βάση επίσημα στοιχεία, το 2006 ανέρχονταν στα 25 δις ευρώ».

 

Είναι χαρακτηριστικό ότι το κίνημα διαθέτει περισσότερα από χίλια σχολεία σε περίπου εκατό χώρες ανά τον κόσμο, νοσοκομεία, φιλανθρωπικά ιδρύματα, ενώ έχει ιδρύσει και πανεπιστήμιο στην Κωνσταντινούπολη, το «Fatih». Στις επιχειρηματικές του δραστηριότητες περιλαμβάνεται και ένα εκτεταμένο δίκτυο ενημέρωσης, με τηλεοπτικά κανάλια, εφημερίδες αλλά και πρακτορείο ειδήσεων. «Γκιουλενικής» ιδιοκτησίας είναι η εφημερίδα Zaman, με τιράζ στα πεντακόσιες χιλιάδες φύλλα κυκλοφορίας, το τηλεοπτικό δίκτυο Samanyolu, καθώς και το πρακτορείο ειδήσεων Cihan.

 

Στα «κοσμήματα» του κινήματος περιλαμβάνονται ακόμη δύο ασφαλιστικές εταιρείες αλλά και η τράπεζα Asya Finans, με διακόσια είκοσι τρία υποκαταστήματα. Η τελευταία, παρότι χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, λειτουργεί με βάση το ισλαμικό πρότυπο και όχι κατά τα πρότυπα των δυτικών τραπεζών. Όπως εξηγεί στα «Επίκαιρα» ο κ. Κωνσταντινίδης, «η Asya Finans λειτουργεί με βάση τη σαρία, το θρησκευτικό νόμο του Ισλάμ, στον οποίο απαγορεύεται η έννοια του κέρδους, όπως τη γνωρίζουν οι δυτικές οικονομίες». Οι ισλαμικές τράπεζες δανείζουν ένα ποσό και στη συνέχεια αποκομίζουν όφελος σε ένα ποσοστό επί των κερδών του δανειζόμενου, το οποίο συνήθως είναι προσυμφωνημένο.

 

Συν τοις άλλοις, το κίνημα έχει δημιουργήσει τεράστιο δίκτυο υποτροφιών, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα σε αρκετούς νέους και νέες να σπουδάσουν, αν και για πολλούς όλο αυτό είναι κάτι πολύ ευρύτερο από μια απλή παροχή υποτροφιών. Ουσιαστικά, το κίνημα «συγκρότησε μία θρησκευόμενη μικροαστική τάξη, όχι μόνο με τα σχολεία, αλλά και με τις πολλές υποτροφίες που έδωσε σε αυτά τα παιδιά να σπουδάσουν στο εξωτερικό», υπογραμμίζει προς τα «Επίκαιρα» ο κ. Ρούσσος.

 

Η ευρωστία του κινήματος Γκιουλέν οφείλεται ακόμη στις χορηγίες Τούρκων επιχειρηματιών, καθώς και στα έσοδά του από τα δίδακτρα των σχολείων, κι αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικότερα τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του θρησκευτικού… «ομίλου», θα διαπιστώσει ότι πρεσβεύουν το συντηρητικό φιλελευθερισμό.

 

Οι επιχειρηματίες που στηρίζουν το κίνημα προέρχονται κατά κύριο λόγο από την τάξη των επιχειρηματιών που αναδείχτηκαν στη γείτονα μετά τη φιλελευθεροποίηση της οικονομίας των τελευταίων δεκαετιών, ιδιαίτερα δε μετά τη φιλελευθεροποίηση της τουρκικής οικονομίας από τον Τούρκο πρωθυπουργό Οζάλ, καθώς και από το σημερινό, Ταγίπ Ερντογάν. Πρόκειται κυρίως για ανθρώπους οι οποίοι εγκατέλειψαν τα βάθη της Τουρκίας και εγκαταστάθηκαν στα αστικά κέντρα, ιδρύοντας μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες στη συνέχεια γιγαντώθηκαν και μετατράπηκαν στα σημερινά holdings. Επιπλέον, το ισλαμικό κεφάλαιο προέρχεται και από το λεγόμενο «πράσινο χρήμα», όπως σημειώνει ο κ. Κωνσταντινίδης, το οποίο «εισρέει στην Τουρκία από τις χώρες της Αραβικής Χερσονήσου ή και από τους συνεχώς αναδυόμενους Τούρκους επιχειρηματίες», οι οποίοι είναι πρόθυμοι κάθε φορά να στηρίξουν τις αρχές και τις αξίες του κινήματος Γκιουλέν.

 

Εξαγορά επιχειρήσεων και… πολιτικών συνειδήσεων

Το θέμα είναι ότι αυτή η οικονομική ευρωστία του κινήματος Γκιουλέν τού προσδίδει τεράστια πολιτική ισχύ. Όπως οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις είναι σε θέση να επηρεάζουν με την ισχύ τους τις κυβερνήσεις των χωρών όπου εγκαθίστανται, έτσι και το κίνημα Γκιουλέν επηρεάζει αρκετά συχνά πολιτικούς παράγοντες προκειμένου να διευκολυνθεί η εγκατάστασή του, με την έννοια, όμως, της πολιτικής στήριξης, και όχι της πολιτικής ομάδας, αφού το κίνημα είναι θρησκευτικό και δεν έχει πολιτική έκφραση – τουλάχιστον όχι… επισήμως.

 

Κατά κανόνα, την εγκατάσταση κάποιας σχολικής μονάδας σε μια χώρα διαδέχεται μερίδα επιχειρηματιών, η οποία προχωρά σε εξαγορές και άνοιγμα επιχειρήσεων στην περιοχή. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι δεν πρόκειται απλά για θρησκευτική διείσδυση, αλλά για μια οργανωμένη κίνηση με πολιτικά και οικονομικά χαρακτηριστικά, που προκαλεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη δραστηριοποίη­σή της. Και πιθανόν η οικονομική επέκταση να δύναται να αντιμετωπιστεί σε βάθος χρόνου, δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο με την πολιτιστική αλλά και την πνευματική διείσδυση, ιδίως όταν τα αντίστοιχα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν παρέχουν τα κατάλληλα πνευματικά  «αντισώματα»…

 

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Επίκαιρα: 25/08/2011

http://www.epikaira.gr/epikairo.php?id=28339&category_id=0

Μπορεί επίσης να σας αρέσει...

Αφήστε μια απάντηση